Author: Институт перевода Библии
Date: 2021-12-14T11:52:51.022660+00:00

Ени Бааланты: 2 Салониклилерӓ

Ени Бааланты: 2 Салониклилерӓ

1. Ени Бааланты

1. Сӧзлӱк (Ени Бааланты)

2. Географийа Карталары

Ени Бааланты

Ени Бааланты

1. Ени Бааланты

2. Гириш

1. 2 Салониклилерӓ

Ии Хабер

Иисус Христос ичин

Библийайы чевирӓн Институт

Москва

2006

Ени Бааланты

Ени Бааланты
гагауз дилиндӓ

Чевириӂи Стефан Байрактар

Теологийа редактору Ӂеймс Данненберг

Илӱстрацийалары кулланмак ичин изин верди:

Horace Knowles © The British & Foreign Bible Society, 1954, 1967, 1972

© United Bible Societies, 1994

© 1999 Corel Corporation

© Palphot, Herzlia, Israel

© Pictorial Archive Near Eastern History, est., Israel

All rights reserved.

ISBN 5-93943-090-2

© Библийайы чевирӓн Институт, Москва, 2006

Гириш

ГИРИШ

Паалы окуйуӂулар!

Сиз тутэрсыныз елиниздӓ Ени Баалантыйы, ангысы чевирили шиндики заманда кулланылан гагауз дилинӓ. Ени Баалантынын 27 кийады, Ески Баалантынын кийатларыннан барабар, дӱзер Айоз Йазылары, Библийайы, ангысы бӱӱн дӓ калэр дӱннедӓ ен окунан кийат.

Ени Баалантыйа топлу аннатмак кийатлары, насаат мектуплары хем пророк кийады Апокалипсис (Ачыкламак Иоана). Аннатмак кийатларына гирер Евангелийа (Ии Хабер) Матфейдӓн, Марктан, Лукадан хем Иоандан, хем дӓ Апостолларын Йаптыклары.

«Евангелийа» – бу лаф урум (грек) дилиндӓн чекилер, маанасы онун – «Ии Хабер». Иисус Христос бӧлӓ ады койду ӱӱретмесинӓ. Онуштан Евангелийа айырылмаз баалы Она: О – Ии Хабер куртулмак ичин, ани баашлады Аллахын Оолу инсана йашамасыннан, ӧлмесиннӓн, дирилмесиннӓн хем гӧкӓ калкмасыннан. Пек ӧнемли, ани биздӓ вар Евангелийа дӧрт йазыӂыдан. Оннар йардым едер гӧрмӓӓ бирсой олайлары тӱрлӱ бакышлара гӧрӓ хем таа ии ачыкламаа Иисус Христозун ӱӱретмесини хем йашамасыны.

Ени Баалантыда йаздырылма олайлар гечер 1-ӂи асирдӓ Палестинада бизим тарихин башлантысында. Озаман Палестина булунурду Рим (Рома) императорларын куведи алтында. Иудей халкы, ани йашарды кенди топраанда, чалышарды корумаа кенди динини, ангысынын темели – Айоз Закон, ани Аллах вердийди пророк Моисейӓ.

Моисейин ардындан гелӓн пророклар чойу сӧлӓрмиш, ани гелеӂек Аллахын Сечилмиши, Ангысы гетиреӂек инсана куртулмак гӱнахтан хем ӧлӱм кувединдӓн. Да те бизим ени тарихин чекетмесиндӓ, Палестинанын кӱчӱк касабасында, Вифлеемдӓ, дууду чоктан бекленӓн Мессийа – Иисус Христос. «Христос» чевирилер урум дилиндӓн ниӂӓ «Йааланмыш», «Сечилмиш».

Аллахын Оолу баашлады Ии Хабер куртулмак ичин хербир адама, нередӓ о йашаса хем несой да дилдӓ лафетсӓ.

Иисус Христос ичин, ниӂӓ дӱннедӓ даалмыш Ии Хабер, аннадэр кийат Апостолларын Йаптыклары. Бу кийадын бӱӱк паасы вар, чӱнкӱ о гӧстерер илк христианнарын йашамак олайларыны сыравардыр, ниӂӓ оннар олду. Онда аннадылэр, ниӂӓ биркач апостол, бакмайып коркулара, корумушлар хем етиштирмишлӓр Ии Хабери инсана бӱтӱн дӱннедӓ.

Ени Баалантыйа топлу 21 кийат, ангыларын белли йазыӂылары – Иаков, Петри, Иоан, Иуда, Павли. Хербир кийат сӧлеер, кимӓ йазылды хем йолланды. Оннар йазылы христиан клиселеринӓ йада саде бир кишийӓ. Йолланма кийатлар ӂувап едер тӱрлӱ сорушлара: ачыклээр, ниӂӓ Аллахын сӧзӱнӱ, ӧлӓ дӓ дин сорушларыны хем христианнарын йашамасыны.

Ени Баалантынын сонунку кийады – Апокалипсис (Ачыкламак Иоана). Бу – пророк кийады. Ону диил колай окумаа, онда вар чок сӱрет, ангыларында ачыкланэр Аллахын хербир инсана даава кесмеси ичин, шиндики дӱннейин сонунда кайбелмеси ичин хем онун еринӓ «ени гӧк хем ени ер» гелмеси ичин.

Илкинки Ени Бааланты кийатлары дӱзӱлмӱш евелки урум дилиндӓ. Бу кийатлары 2000 йыл ичиндӓ – христианныын ӧмӱрӱндӓ – чевирмишлӓр ӱзлӓрлӓн диллерӓ бу дӱннедӓ. Гагауз дилинӓ Айоз йазыларын чевирилмеси башлээр 20-ӂи асирин чекетмесиндӓн, ачан гагауз протоиерей Михаил Чакир чевирмиш ана дилинӓ кими Ески хем Ени Бааланты кийатларыны.

Окуйуӂулар тексти аннасын дейни, кийадын биткисиндӓ вар сӧзлӱк хем карталар. Сайфаларын ашаасында вар сноскалар, ани ачыклээр зор аннашылан лафлары хем ерлери, хем дӓ гӧстерер евелки оригинал текстлерин бири-биринӓ уймайан ерлерини. Лафлар, ани ен ески урумӂа текстлердӓ йок, чевирмемиздӓ алынэр кыйнаш скобкалара.

Библийайы чевирӓн Институт шӱкӱр едер чевириӂилерӓ хем редакторлара, ким он йылын ичиндӓ чалышты Ени Баалантыйы гечирмӓӓ гагауз дилинӓ, хем дӓ хепсинӓ, ким, йардым едип, чалышты хазырламаа бу ени басымы.

Йазык, ки баш чевириӂи пастор Стефан Байрактар (1939 – 2001) гӧрмейеӂек шансора бу кийадын типарланмасыны, дӱннейӓ чыкмасыны, онуштан биз есапладык корумаа онун чевирилмиш текстини, май бишей дииштирмейип.

Библийайы чевирӓн Институт

2 Салониклилерӓ

2 Салониклилерӓ

1. 1

2. 2

3. 3

1

ПАВЛИНИН ИКИНӁИ КИЙАДЫ САЛОНИКЛИЛЕРӒ

Селӓм

1^1Бӓн, Павли, Силуан хем Тимофей селӓм йоллээрыз Салоник клисесинӓ, ангысы Аллах Бобанын хем бизим Сааби Иисус Христозун+.

2Ииверги сизӓ хем услулук бизим Аллах Бобадан хем Сааби Иисус Христоздан.

Гелӓн даава

3Херзаман доорулаа гӧрӓ борчлуйуз шӱкӱр еделим Аллаха сизин ичин, кардашлар, зерӓ инаныныз пек бӱӱйер хем севгиниз бири-биринизӓ зееделенер+.

4Ӧлӓ ки, биз кендимиз ӱӱнериз сизиннӓн Аллахын клиселериндӓ, сизин дайанманызлан хем инанынызлан хепси кооламакларда хем зеетлердӓ, ани сиз гечирерсиниз+.

5Хепси буннар ачык гӧстерер Аллахын доору даавасыны, ки сиз уйгун сайыласыныз Аллахын Падишахлыы ичин, нечин шинди зеетленерсиниз+.

6Зерӓ доорудур Аллаха гӧрӓ, ки зеетлейеннерӓ чевирсин зеет,+

7ама сизӓ, зеет чекеннерӓ, раатлык бизимнӓн билӓ Сааби Иисусун гелмесиндӓ гӧктӓн, каави ангиллериннӓн барабар,+

8алифли атештӓ. О ӂезалайаӂэк оннары, ким танымээр Аллахы хем сеслӓмеер Ии Хабери бизим Сааби Иисус /Христос/ ичин+.

9Оннар ӂезаланаӂэк дивеч ӧлӱмнӓн, Саабинин ӱзӱндӓн хем Онун йалабыклы кудретлииндӓн йыракланылы,

10о гӱнӱ, ачан О гелеӂек, ки метинненсин айоз халкындан хем шашмайа койсун хепси инанӂылары. Зерӓ сиз бизим шаатлыымызы инандыныз+.

11Тӓ бунун ичин херзаман дуа едериз сизин ичин, ки бизим Аллах сизи уйгун йапсын чаармасына да кувединнӓн таманнасын хербир ии неетинизи иилик йапмаа хем хербир иши, не инаннан йапэрсыныз+.

12Ӧлӓ ки метинненсин бизим Сааби Иисус /Христозун/ ады сиздӓ, сиз дӓ Онда, бизим Аллахын хем Сааби Иисус Христозун иивергисиннӓн.

2

Законсуз адам

2^1Бизим Сааби Иисус Христозун гелмеси ичин хем бизим Она топланмамыз ичин лафеделим. Йалварэрыз сизӓ, кардашлар,+

2чабук шӱпейӓ дӱшмейин хем ӱркмейин не бир духтан, не бир лафтан, не дӓ сансын биздӓн йолланмыш бир кийаттан, санарак, ани Христозун гӱнӱ гелди.

3Кимсей сизи биртӱрлӱ алдатмасын. Зерӓ о гӱн гелмейеӂек илкин олмайынӂа инандан атылмак хем ачылмайынӂа законсуз адам, ангысынын сону – кайыплык+.

4О каршы дураӂэк хем кендини ӱӱсеклендиреӂек хепсиндӓн таа чок, нейӓ денер аллах еки нейӓ баш иилдилер, ӧлӓ ки Аллахын Айоз бинасында отураӂэк, сансын о Аллах, да кендини Аллахын еринӓ койаӂэк.

5Тутмээрсыныз мы аклынызда, ачан таа сиздейдим, бӓн буннары сӧледим.

6Билерсиниз, не шинди дургудэр ону, ки ачылсын кенди вакыдында.

7Зерӓ законсузлуун саклы куведи шинди дӓ ишлеер, салт о вакыдадан, ачан О, Ким шинди ону дургудэр, орталыктан алынаӂэк+.

8Озаман законсуз олан ачылаӂэк, ангысыны Сааби Иисус ӧлдӱреӂек Кенди аазындан солууннан да телеф едеӂек Кенди гелмесинин пейдаланмасында+.

9Законсуз оланын гелмеси шейтанын ишиндӓн олаӂэк, ангысы файдалээр хертӱрлӱ кудретли йаптыклары, алдадыӂы нышаннары хем шашмаклы ишлери,+

10хем хертӱрлӱ кӧтӱ шалвирлии, ки кайыплык йолунда оланнары алдатсын. Оннар кайбелеӂеклӓр, зерӓ истӓмеерлӓр севмӓӓ аслылыы, куртулсуннар дейни+.

11Онуштан Аллах оннара бир алдадыӂы кувет йоллээр, ки инансыннар йаланы,

12ки даава кесилсин хепсинӓ, ким инанмээр аслылыы, ама майыл олэр йалана.

Олун каави!

13Биз лӓӓзым херзаман шӱкӱр еделим Аллаха сизин ичин, севгили кардашлар, ани Аллах сечти сизи, ки илк куртуланнар оласыныз Духун айозламасыннан хем инаннан аслылаа+.

14Бунун ичин О чаарды сизи Ии Хаберлӓн, ангысыны насаат еттик, ки еденӓбилӓсиниз Сааби Иисус Христозун метинниини+.

15Онуштан, кардашлар, каави олун хем тутун ӱӱретмеклери, не ӱӱрендиниз лафлан йада биздӓн йолланмыш кийатлан+.

16Кендиси бизим Сааби Иисус Христос хем бизим Аллах Бобамыз, ани севди бизи да иивергисиннӓн дивеч гиргинник хем каави умут верди,+

17ко сизи ӱреклендирсин хем каавилесин хербир ии ишлӓн хем лафлан+.

3

Дуа един бизим ичин

3^1Биткидӓ, кардашлар, дуа един бизим ичин, ки Аллахын сӧзӱ чабук даалсын хем метинненсин, ниӂӓ дӓ сиздӓ,+

2да куртулалым есапсыз хем кӧтӱ адамнардан, зерӓ хепсиндӓ инан йок+.

3Инанчтыр Сааби, Ангысы каавилейеӂек сизи хем кӧтӱ оландан коруйаӂэк+.

4Биз умут койэрыз Саабийӓ сизин ичин, ани сиз таманнээрсыныз хем таманнайаӂэныз ону, не биз сизӓ сымарлээрыз.

5Сааби доорутсун сизин ӱреклеринизи Аллахын севгисинӓ хем Христозун дайанмасына+.

6Иисус Христозун адыннан сымарлээрыз сизӓ, кардашлар, йыракланасыныз хербир кардаштан, ани хайлазлыкта йашээр, диил о ӱӱретмеклерӓ гӧрӓ, ани биздӓн каблеттиниз.

7Сиз кендиниз билерсиниз, несой лӓӓзым бензейӓсиниз бизӓ, зерӓ биз сиздӓ диилдик хайлазлыкта+.

8Кимсейин екмеени ӂабадан имедик, ама ишледик хем саваштык, чалышарак геӂӓ-гӱндӱз, ки аарлык йапмайалым сизӓ+.

9Диил, ани йок доорулуумуз аарлык йапмаа, ама кендимизи вердик сизӓ ӧрнек, ки бизӓ бензейӓсиниз+.

10Ачан биз таа сиздӓ булунардык, сизӓ буну сымарладык: ким истӓмеер ишлесин, о дӱшмеер исин дӓ+.

11Биз ишидериз, ани кимилери сиздӓн хайлазлыкта йашээр, хич иш йапмээр, ама хербир ишӓ карышэрлар+.

12Бӧлелеринӓ сымарлээрыз хем насаат верериз бизим Сааби Иисус Христозун адыннан, ани оннар услулукта ишлесиннӓр да кенди екмеени исиннӓр.

13Ама сиз, кардашлар, йорулмайын иилик йапмаа+.

14Еер биркимсей сеслӓмӓрсейди бизим лафларымызы бу кийаттан, ону нышаннайын да онуннан баалантыныз олмасын, ки утандырылсын.

15Салт саймайын ону ниӂӓ бир душманы, ама акыл верин ниӂӓ бир кардаша+.

Сон селӓмнӓр

16Кенди услулук верӓн Сааби баашласын сизӓ услулук херзаман хем хербир иш ӱзерӓ! Сааби сизиннӓн хепсинизлӓн олсун+.

17Бӓн, Павли, бу селӓми йазэрым кенди елимнӓн. Бу беним нышаным хепси кийатларымда. Бӓн бӧлӓ йазэрым+.

18Бизим Сааби Иисус Христоздан ииверги олсун хепсинизлӓн. /Амин./

+ 1:1 Йаптыклар 15:22, 1 Петринин 5:12, 1 Салониклилерӓ 1:1, Йаптыклар 16:1

+ 1:3 Ефеслилерӓ 5:20, 1 Салониклилерӓ 1:2, 2 Салониклилерӓ 2:13

+ 1:4 1 Салониклилерӓ 2:19
+ 1:5 Лука 20:35
+ 1:6 Апокалипсис 6:10
+ 1:7 Иуданын 1:14
+ 1:8 2 Петринин 3:7,

+ 1:10 1 Коринфлилерӓ 3:13, 1 Салониклилерӓ 1:10

+ 1:11 Колослулара 1:9

+ 2:1 Матфей 24:31, 1 Салониклилерӓ 4:15-17

+ 2:3 Марк 13:5, Колослулара 2:8, 1 Иоанын 3:7, Ефеслилерӓ 5:6, Апокалипсис 13:4-5

+ 2:7 1 Иоанын 2:18, 1 Иоанын 4:3

+ 2:8 Апокалипсис 2:16

+ 2:9 Матфей 24:24, Марк 13:22, Апокалипсис 13:14

+ 2:10 1 Коринфлилерӓ 1:18

+ 2:13 Ефеслилерӓ 5:20, 2 Салониклилерӓ 1:3, Иаковун 1:18, Апокалипсис 14:4

+ 2:14 1 Салониклилерӓ 2:12
+ 2:15 1 Коринфлилерӓ 16:13
+ 2:16 1 Петринин 1:3
+ 2:17 1 Салониклилерӓ 3:13
+ 3:1 1 Салониклилерӓ 5:25

+ 3:2 Ромалылара 15:31, 2 Коринфлилерӓ 1:10-11

+ 3:3 1 Коринфлилерӓ 1:9, 1 Салониклилерӓ 5:24, Чыфытлара 10:23, Матфей 16:13, Иоан 17:12

+ 3:5 1 Салониклилерӓ 3:11

+ 3:7 1 Коринфлилерӓ 4:16, 1 Коринфлилерӓ 11:1, 1 Салониклилерӓ 1:6

+ 3:8 Йаптыклар 18:3, 1 Салониклилерӓ 2:9-10

+ 3:9 1 Коринфлилерӓ 9:4-5, 1 Салониклилерӓ 2:6, Филимона 1:8, 1 Петринин 5:3, Филиплилерӓ 3:17, 1 Тимофейӓ 4:12, Тита 2:7

+ 3:10 Ефеслилерӓ 4:28, 1 Салониклилерӓ 4:11, 1 Салониклилерӓ 5:14

+ 3:11 1 Тимофейӓ 5:13
+ 3:13 Галатийалылара 6:9
+ 3:15 Матфей 18:15

+ 3:16 Ромалылара 15:33, Филиплилерӓ 4:9, 1 Салониклилерӓ 5:23

+ 3:17 1 Коринфлилерӓ 16:21, Галатийалылара 6:11, Колослулара 4:18, Филимона 1:19

+ https://ibt.org.ru/ebook?id=GGZC

Сӧзлӱк (Ени Бааланты)

Сӧзлӱк (Ени Бааланты)

1. А

2. Б

3. В

4. Д

5. З

6. И

7. К

8. Л

9. М

10. Н

11. П

12. С

13. Т

14. Ф

15. Х

СӦЗЛӰК

Адам Оолу: бутӱрлӱ Иисус адларды Кендисини. Бутӱрлӱ Мессийа адланэр Ески Баалантыда, Даниилин кийадында (Дан. 7:13 ) хем башка Айоз Йазыларда. Бу адлан Иисус истӓрди гӧстерсин, ани О Кендиси Мессийа хем Падишах. Башка тарафтан, Иисус Кендини сайарды инсаннан бир, онун ичин дейӓрди Кендиси ичин «Адам Оолу».

Айоз бина: йалныз бир кӓӓмил йапы, йапылы маасуз Аллаха изметчилик ичин. Айоз бинанын аулу ичиндӓ варды курбаннык, нередӓ гетирилӓрди курбан гӱнах ичин хем башка курбаннар. Бу бинайы баштан йапты падишах Соломон. Бозгунӂулуктан сора ону енидӓн йапты Зоровавел. Сора бунун да еринӓ башка бир Айоз бина йапты падишах Ирод. Айоз бина ичиндӓ Аллахлан адамын булушмак ерийди.

Айоз Йазылар: дин кийатлары, йазылы Аллахын пророкларындан, ангылары гирӓрди Ески Баалантыйа. Иисус Христоздан сора буннара Ени Баалантынын кийатлары екленди.

Аксакал: Израилин миллет ӧндерӂилериндӓн бири.

Аллахтан корканнар: тайфӓннар, ангылары иудей дининӓ дӧнмӱш, ама кесикли олмамыштылар.

Алтар: маса, нередӓ попаз гӱннӱклӓрди.

Баш попаз: иудейлердӓ ен бӱӱк попаз, ани кулланарды Синедриону. Салт онун варды доорулуу йылда бир сыра гирсин Айоз бинанын Ен айоз еринӓ.

Билгичлӓр: бак Закон ӱӱредиӂилери.

Веелзевул: шейтанын адларынын бириси (фена духларын башы).

Давид: Израилин ен анылмыш падишахы, Иуданын сенселесиндӓн.

Динар: гӱмӱш монета – Рома императорлуунда файдаланырды. (Бир гӱннӱк ишин парасы.)

Закон: Айоз Закон йада Моисейин закону, Библийанын илк беш кийады. Бу кийатларда йазылы дӱннейин курулмасы ичин, илк инан адамнары ичин, Израил халкы ичин, оннарын Мысырдан бошандырылмаклары ичин, Айоз бина ичин, курбаннар ичин хем попазлык сыралары ичин. Законда йазылыйды он сымарламак, ани Аллах верди Моисейӓ, йазып Кенди пармааннан ики йонулмуш таш ӱстӱндӓ. Закон аннадэр, ниӂӓ дӱшер севмӓӓ Аллахы хем йакын оланыны (инсаны).

Закон ӱӱредиӂилери: инсаннар, ким ии билирди Закону да инсана аннадырды. Иисусун вакыдында оннар бир кӱчӱк бӧлӱм инсанды, ангылары чок сайгылыйдылар иудейлерин арасында. Оннардан чойу Синедрионун азаларыйды.

Зилотлар: урум дилиндӓ «чок чалышканнар». Иудейлерин дин политиклери, ангылары чок чалышардылар корусуннар иудей динини тайфӓннарын адетлериндӓн да бакардылар ӂенклӓн куртарсыннар инсаны Рома заабитлииндӓн. Олур, ки Иисусун оники апостолун бириси, Симон Кананит, ӧнӂӓ бу групаданды.

Иудейлӓр: чыфытлар.

Кесиклик: еркек органын уӂунун дерисини кесмӓк. Аллахын Авраамнан баалантысына гӧрӓ, хербир иудей чоӂук лӓӓзым каблетсин кесиклик секизинӂи гӱнӱ дуумактан сора.

Кесиклилӓр: иудейлӓр (чыфытлар).

Колонада: бир ӧртӱлӱ ер, нередӓ инсан гезӓбилир хем дурабилир.

Курбаннык: бир ер, нередӓ иудейлӓр курбан гетирӓрдилӓр Аллаха Законун сырасына гӧрӓ.

Левийлилӓр: Израилин оники тамызлыынын бириндӓн, Левий тамызлыындандылар. Попаз диилдилӓр, ама попазлара йардым едирдилӓр. Айоз бинада псалмаларлан хем музыкайлан Аллахы метиннӓрдилӓр, курбан хайваннары курбан ичин хазырлардылар хем башка ишлӓр йапардылар. Израилин оники тамызлыындан бири ичин оннара дейӓрдилӓр «левийлилӓр».

Мессийа (урумӂа «Христос»): бу чыфытча сӧзӱн аннамасы «йааланмыш» йада «Аллахтан сечилмиш». Мессийа – Аллахтан йолланылмыш, ангысы ичин ӧнӂӓ хабер верилмишти Законун хем Пророкларын кийатларында. Иисусун вакыдында иудейлӓр беклӓрдилӓр, ки Мессийа гелсин хем инанардылар, ани О куртараӂэк оннары Романын заабитлииндӓн да кураӂэк Кенди падишахлыыны.

Нард: паалы, ии кокулу йаа.

Паскеллӓ йортусу: Ени Баалантыда Хамурсуз йорту да адланэр. Бу йортуда иудейлӓр анэрлар геӂейи, ачан Аллах, Моисейин заманында, куртарды оннары Мысырдан, нередӓ есирликтӓ булунардылар.

Попаз: изметкӓр Айоз бинада Иерусалим касабасында, иудейлердӓ. Попазлар лӓӓзымды гетирсиннӓр, Моисейин законуна гӧрӓ, хертӱрлӱ курбаннар хем башка изметчилик йапсыннар.

Садукейлӓр: Христозун заманында иудейлердӓ бир бӧлӱм ӱӱренмиш адам, ани инанмардылар башка бишейӓ, не ичин ачык йокту йазылы Моисейин кийатларында. Оннар инанмардылар, ани ӧлӱлӓр дирилеӂеклӓр хем ӧлӱмдӓн сора йашамак олаӂэк. Садукейлерин арасында варды бӱӱк попазлар.

Синагога: бир дин йапысы, нередӓ иудейлӓр топланэрлар хер ӂумертеси гӱнӱ, ки баш иилтсиннӓр Аллаха.

Синедрион: Христозун заманында иудейлерин ен ӱӱсек даавасы. Бӱӱк попазлар, аксакаллар хем билгичлердӓн (70 кишидӓн) курулуйду.

Тайфӓннар: 1) диил иудейлӓр; 2) инсаннар, ани инанэр чок аллахлары.

Фарисейлӓр: Христозун заманында иудейлердӓ бир бӧлӱм адам, ани чалышардылар сыкы тутмаа Моисейин законуну.

Харччылар: харчлары инсандан топлайаннар Рома императорлуун хазнасына. Иудейлӓр азетмӓрдилӓр харччылардан, чӱнкӱ оннар барабар ишлӓрдилӓр тайфӓн Рома заабитлииннӓн хем инсандан топлардылар таа чок пара, некадар лӓӓзым.

Географийа карталары

Table of Contents

- Ени Бааланты: 2 Салониклилерӓ

- Ени Бааланты

- Ени Бааланты

- Гириш

- 2 Салониклилерӓ

- 1
- 2
- 3

- Сӧзлӱк (Ени Бааланты)

- Адам Оолу
- Айоз бина
- Айоз Йазылар
- Аксакал
- Аллахтан корканнар
- Алтар
- Баш попаз
- Билгичлӓр
- Веелзевул
- Давид
- Динар
- Закон
- Закон ӱӱредиӂилери
- Зилотлар
- Иудейлӓр
- Кесиклик
- Кесиклилӓр
- Колонада
- Курбаннык
- Левийлилӓр
- Мессийа (урумӂа «Христос»)
- Нард
- Паскеллӓ йортусу
- Попаз
- Садукейлӓр
- Синагога
- Синедрион
- Тайфӓннар
- Фарисейлӓр
- Харччылар

- Географийа карталары